تبلیغات
زندگیتان را متحول کنید - اصول مقاله نویسی
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : امیرحسین دوست شما
جستجو

زندگیتان را متحول کنید
با انجام کارهای خیلی ساده مسیر زندگیتان را تغییر دهید




این اصول برای تمام علوم اعم از انسانی ، فنی مهندسی ، پزشکی ، هنر قابل استفاده است.

مقدمه

مقاله علمی معمولاً در نتیجه پژوهش منطقی، ژرف و متمركز نظری، عملی یا مختلط، به كوشش یك یا چند نفر در یك موضوع تازه و با رویكردی جدید با جهت دستیابی به نتایجی تازه، تهیه و منتشر می‏گردد. (اعتماد و همكاران، 1381، ص2) چنین مقاله‏ای در واقع گزارشی است كه محقق از یافته‏های علمی و نتایج اقدامات پژوهشی خود برای استفاده سایر پژوهشگران، متخصصان و علاقه‏مندان به دست می‏دهد.

تهیه گزارش از نتایج مطالعات و پژوهش‏های انجام شده، یكی از مهم‏ترین مراحل پژوهشگری به شمار می‏رود؛ زیرا اگر پژوهشگر نتواند دستاوردهای علمی خود را در اختیار سایر محققان قرار دهد، پژوهش او هر اندازه هم كه مهم باشد، به پیشرفت علم كمكی نخواهد كرد؛ چون رشد و گسترش هر عملی از طریق ارائه و به هم پیوستن دانشِ فراهم آمده از سوی فردفرد اندیشمندان آن علم تحقق می‏یابد.

همان طور كه پژوهشگر پیش از اقدام به پژوهش، نیازمند توجه و بررسی یافته‏های علمی پژوهشگران قبل از خود است تا بتواند یافته‏های علمی خود را گسترش بخشد، دیگران نیز باید بتوانند به یافته‏های پژوهشی او دسترسی پیدا كنند و با استفاده از آنها فعالیت‏های علمی خود را سازمان داده، در ترمیم و تكمیل آن بكوشند.

از امتیازهای مهم یك مقاله می‏توان به مختصر ومفید بودن، بِروز بودن و جامع بودن آن اشاره كرد؛ زیرا محقق می‏تواند حاصل چندین ساله پژوهش خود در یك رساله، پایان‏نامه، پژوهش، یا حتی یك كتاب را به اختصار در یك مقاله علمی بیان كند تا پژوهشگران دیگر بتوانند با مطالعه آن مقاله از كلیات آن آگاهی یابند و در صورت نیاز بیشتر، به اصل آن تحقیقات مراجعه كنند.

بدین منظور، امروزه نشریات گوناگونی در زمینه‏های مختلف علمی- پژوهشی نشر می‏یابد و مقاله‏های به چاپ رسیده در آنها، اطلاعات فراوانی را در اختیار دانش پژوهان قرار می‏دهند. لازم است محققان با شیوه تدوین مقالات علمی آشنا باشند تا بتوانند با استفاده از شیوه‏های صحیح، با سهولت، نتایج تحقیقات و مطالعات خود را به صورت مقاله در اختیار علاقه‏مندان قرار دهند.

نوشتن مقاله مستلزم رعایت اصولی در ابعاد مختلف محتوایی، ساختاری و نگارشی است.

ملاك‏های محتوایی مقاله

یكی از مهم‏ترین ابعاد مقاله علمی، محتوای علمی و ارزشمندیِ كیفی آن است. مقاله باید یافته‏های مهمی را در دانش بشر گزارش نماید و دارای پیامی آشكار باشد؛ بنابراین پیش از تهیه مقاله، محقق باید از خود بپرسد كه آیا مطالب او آن‏قدر مهم است كه انتشار آن قابل توجیه باشد. آیا دیگران از آن بهره خواهند برد؟ و آیا نتایج پژوهش او، كار آنها را تحت تأثیر قرار خواهد داد؟ (هومن، 1378، ص 82). در اینجا به چندین اصل مهم از اصول و معیارهای محتوایی پژوهش علمی اشاره می‏گردد كه توجه به آنها قبل از تهیه مقاله به ارتقای كیفیت آن كمك می‏نماید.

·         فرایند «تفكر»: تفكر، تلاش برای معلوم كردن مجهول با استفاده از علوم موجود است. (غرویان، 1368، ص11) بنابراین اساسی‏ترین محور محتوایی یك پژوهش علمی، آن است كه مجهولی را روشن نماید. بر این اساس، هر پژوهش علمی در پی پاسخ دادن به پرسش‏هایی است كه تاكنون برای مخاطبان كشف نشده است. از این رو پژوهش علمی همیشه با طرح یك یا چند سئوال آغاز می‏شود كه محقق در صدد پاسخگویی به آنهاست.

·         منطقی بودن: منطق كه راه درست اندیشیدن (تصور) و صحیح استدلال آوردن (تصدیق) را می‏آموزاند، (مطهری، 1372، ص 21) ابزار ضروری یك مقاله علمی است و محقق باید شایستگی لازم را در استدلال آوردن، تحلیل محتوا و نتیجه‏گیری داشته باشد. قواعد تعریف، طبقه‏بندی، استنباط‏های قیاسی و استقرایی، روش‏های مختلف نمونه‏برداری و غیره همه از ویژگی‏های منطقی یك مقاله علمی است كه محقق باید به آنها توجه داشته باشد. (هومن، 1374، ص 19).

·         انسجام و نظام‏دار بودن: مرتبط بودن اجزای مختلف مقاله با همدیگر، همچنین متناسب بودن آنها با عنوان مقاله و ارتباط عناوین فرعی با همدیگر، از جمله مواردی است كه به تحقیق، یكپارچگی و انسجام می‏بخشد. بر این اساس، محقق باید عناوین فرعی مقاله خود را با نظمی منطقی از یكدیگر مجزا كرده، ارتباط بخش‏ها را مشخص نماید.

·         تراكمی بودن: از آنجا كه هدف پژوهش پاسخ به سئوال هایی است كه تا آن زمان دست كم از نظر محقق، پاسخی منطقی برای آن وجود نداشته است، هر پژوهش علمی باید از یك سو به منظور كشف دانش جدید، و از سوی دیگر، برای تكمیل دانش، صورت پذیرد. بنابراین هدف اصلی یك مقاله، كشف یا تكمیل دانش بشری است، نه تكرار دوباره آن با عبارات مختلف. (هومن، 1374، ص 20).

·         تناسب موضوع با نیازهای فعلی جامعه علمی: هر پژوهش علمی باید نیازهای اساسی جامعه علمی خود را در نظر گرفته، در صدد حل آن مسایل برآید؛ بنابراین از طرح موضوعاتی كه از اولویت تحقیقی برخوردار نیستند و جامعه علمی، بدانها نیاز ندارد، باید احتراز نمود.

·         خلاقیت و نوآوری: هر تحقیق علمی زمانی می‏تواند در ارتقای سطح دانش، موفق و موثر باشد كه از فكری بدیع و خلّاق برخوردار باشد. مقالاتی كه به جمع آوری صِرف بسنده می‏كنند، نمی‏توانند سهم عمده‏ای در پیشرفت دانش بشری داشته باشند.

·         توضیح مطلب در حدّ ضرورت: از جمله مواردی كه محقق در گزارش نویسی پژوهش خود (مقاله) باید بدان توجه كند، پرهیز از حاشیه‏روی و زیاده‏گوییِ افراطی است؛ همچنان كه خلاصه‏گویی نباید به حدّی باشد كه به ابهام و ایهام منجر شود؛ بر این اساس محقق باید به حدّی مطالب را تبیین كند كه مقصود وی برای خواننده، روشن شود.

·         متناسب بودن با نظریه‏ها: هر رشته علمی، متشكل از نظریه‏ها و قوانینی است كه مورد اتفاق صاحب‏نظران آن فن است. یافته‏های به دست آمده در تحقیقات میدانی یا توصیفی نباید با قوانین كلی آن رشته تخصصی منافات داشته باشد.

·         اجتناب از كلی گویی: هدف نهایی علم، صورتبندی یك «نظریه»(3) و «تبیین كردن»(4) یكی از اصول مهم نظریه است. (دلاور، 1371، ص 33) از این رو محقق باید بتواند مباحث علمی خود را به روشنی توضیح دهد و با زبان گویا آن را تبیین و از كلی گویی اجتناب نماید.

·         گزارش روش‏شناسی تحقیق: «تحقیق»(5) فرایندی است كه از طریق آن می‏توان درباره ناشناخته‏ها به جست و جو پرداخت و از آن، شناخت لازم را كسب كرد. در این فرایند چگونگی گردآوری شواهد و تبدیل آنها به یافته‏ها «روش‏شناسی»(6) نامیده می‏شود. این سئوال كه چگونه داده‏ها باید گردآوری شود و مورد تفسیر قرار گیرد، به طوری كه ابهام حاصل از آنها به حداقل ممكن كاهش یابد؟» از موارد مهم تحقیق علمی است. (سرمد و همكاران، 1379، ص 22). یك تحقیق علمی زمانی می‏تواند مطالب خود را به اثبات برساند كه از روش گردآوری مناسبی برخوردار، و آن روش‏ها در مقاله به خوبی بیان شده باشد.

ساختار مقاله علمی

نوشتن مقاله مستلزم داشتن طرحی مدوَّن است. در گزارش یك تحقیق نه تنها باید ارزش‏های محتوایی را مراعات كرد، بلكه باید از ساختار روشمندی نیز پیروی كرد. امروزه تحقیقات فراوانی انجام می‏شود، اما تنها بخش كوچكی از آنها در مقالات منتشر می‏گردد. یكی از دلایل آن، عدم مهارت محقق در تهیه و تدوین ساختاری مقاله علمی است.

ساختار مقاله و تهیه گزارش از یك پژوهش علمی، با توجه به روش به كار گرفته شده در پژوهش، متفاوت است. دانشمندان در یك تقسیم بندی كلی، روش‏های استفاده شده در علوم را به دو دسته تقسیم می‏كنند. روش‏های كمی كه در آنها از داده‏های كمّی در تحقیق استفاده می‏شود (تحقیقات میدانی) و روش‏های كیفی كه در آنها از داده‏های كیفی (تحقیقات كتابخانه‏ای) استفاده می‏شود.(سرمد و همكاران، 1379، ص 78).

مراحل گزارش یك پژوهش (مقاله) با توجه به روش اتخاذ شده در تحقیق، با تفاوت هایی بیان می‏گردد.

به دلیل یكسان بودن هر دو روش در مراحل مقدماتی، و برای پرهیز از تكرار در اینجا مراحل مقدماتی را به صورت مجزا می‏آوریم.

مراحل مقدماتی گزارش پژوهشی

موضوع یا عنوان مقاله

عنوان، مفهوم اصلی مقاله را نشان می‏دهد و باید به طور خلاصه، مضمون اصلی پژوهش را نشان دهد.

عنوان مقاله باید جذاب باشد، یعنی به گونه‏ای انتخاب شود كه نظر خوانندگان را كه معمولاً ابتدا فهرست عناوین مندرج در یك مجله علمی را می‏خوانند به خود جلب نماید. همچنین عنوان باید كوتاه و گویا و تنها بیانگر متغیرهای اصلی پژوهش باشد. تعداد كلمات در عنوان را حداكثر دوازده واژه بیان كرده‏اند. (سیف، 1375، ص 12).

نام مؤلف یا مؤلفان و سازمان وابسته

بعد از عنوان پژوهش، نام مؤلف یا مؤلفان ذكر می‏شود و در سطر زیر آن، نام دانشگاه یا مؤسسه كه هر یك از مؤلفان در آن مشغول به كارند، می‏آید. اگر پژوهش به وسیله دو یا چند نفر انجام بگیرد و همه آنها به یك دانشگاه یا مؤسسه وابسته باشند، نام مؤسسه یك‏بار، آن هم به دنبال نام مؤلفان ذكر می‏شود. اما اگر هر یك از مؤلفان به سازمان خاصی وابسته باشند، باید بعد از نام هر یك از آنان، بلافاصله نام مؤسسه‏ای كه به آن وابسته‏اند، ذكر شود. ترتیب قرار گرفتن نام مؤلفان به دنبال یكدیگر، معمولاً متناسب با میزان مشاركت آنان در انجام پژوهش است؛ اما اگر میزان مشاركت همه افراد در اجرای پژوهش یكسان باشد، اسامی آنان به ترتیب حروف الفبا در دنبال هم قرار می‏گیرد. (هومن، 1378، ص 84).

چكیده

چكیده، خلاصه جامعی از محتوای یك گزارش پژوهشی است كه همه مراحل و اجرای اصلی پژوهش را در خود دارد. هدف‏ها، پرسش‏ها، روش‏ها، یافته‏ها و نتایج پژوهش، به اختصار، در چكیده آورده می‏شود. در متنِ چكیده باید از ذكر هرگونه توضیح اضافی خودداری شود. مطالب چكیده باید فقط به صورت گزارش (بدون ارزشیابی و نقد) از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) به صورت فعل ماضی تهیه شود.

چكیده در حقیقت بخشی كامل، جامع و مستقل از اصل گزارش در نظر گرفته می‏شود و نباید پیش از انجام گزارش، پژوهش تهیه شود. طول چكیده برای مقاله، بستگی به روش‏های خاص هر مجله دارد و معمولاً بین صد تا 150كلمه پیشنهاد شده است.

واژگان كلیدی

معمولاً در انتهای چكیده، واژگان كلیدی پژوهش را بیان می‏كنند تا به خواننده كمك كنند، پس از خواندن چكیده و آشنایی اجمالی با روند تحقیق، بفهمد چه مفاهیم و موضوعاتی در این مقاله مورد توجه قرار گرفته است. معمولاً با توجه به حجم و محتوای مقاله، پنج تا هفت واژه كلیدی در هر مقاله بیان می‏شود. (سرمد، 1379، ص 321).

ساختار مقاله مبتنی بر پژوهش میدانی

روش‏ها و اصول كلی ناظر بر گزارش فعالیت پژوهشی شاخه‏های علوم، تقریبا به طور خاصی به كار می‏روند كه همگی متكی بر «روش علمی»(9) است. انجمن روان شناسان (APA) به منظور تسهیل در امر انتقال روش نتایج پژوهش، الگوی استاندارد شده‏ای را در اختیار مؤلفان قرار داده تا در موقع تهیه گزارش پژوهشی خود، آن اصول را به كار گیرند و تقریبا همه مجله‏های معتبر علوم انسانی در تهیه و تنظیم نوشته‏های پژوهش خود از آنها پیروی می‏كنند. (هومن،1378،ص 10) كه در زیر به اختصار به مراحل آن اشاره می‏گردد.

مقدمه

هر مقاله علمی با یك مقدمه شروع می‏شود و آن، خلاصه‏ای از فصل اول و دوم پایان نامه‏ها و رساله‏هاست كه به طور مختصر به بیان كلیات تحقیق و بررسی مختصری از پیشینه آن می‏پردازد؛ بنابراین در مقدمه مقاله مسئله تحقیق و ضرورت انجام آن و اهداف آن از نظر بنیادی و كاربردی به صورت مختصر بیان می‏گردد و سپس به بررسی سوابق پژوهشی كه به طور مستقیم به موضوع تحقیق مرتبط است، پرداخته می‏شود. مقدمه باید یك منطق اساسی را در تحقیق بیان كند و به خواننده نشان دهد كه چرا این تحقیق ادامه منطقی گزارش‏های پیشین است. در این بخش پس از نتیجه‏گیری از پژوهش‏های بررسی شده، محقق باید پرسش‏های پژوهش خود را به صورت استفهامی بیان كرده و به تعریف متغیرهای تحقیق به صورت عملیاتی بپردازد. (هومن، 1378، ص 87).

روش

هدف اساسی از بیان روش آن است كه به گونه‏ای دقیق، چگونگی انجام پژوهش، گزارش گردد تا خواننده بتواند آن را تكرار نماید و همچنین درباره اعتبار نتایج داوری كند؛ بنابراین مؤلف باید همه مراحل اجرا، از جمله آزمودنی‏ها، ابزارهای پژوهش، طرح پژوهش، روش اجرا و روش تحلیل داده‏ها را بیان كند.

نتایج

در این بخش، توصیف كلامیِ مختصر و مفیدی از آنچه به دست آمده‏است، ارائه می‏شود. این توصیف كلامی با اطلاعات آماری مورد استفاده، كامل می‏شود و بهترین روش آن است كه داده‏ها از طریق شكل و نمودار یا جدول، نمایش داده شوند. ساختار بخش نتایج، معمولاً مبتنی بر ترتیب منطقی پرسش‏ها یا فرضیه‏ها و نیز وابسته به تأیید شده بودن یا تأیید نشده بودن فرضیه‏هاست. ترتیب بیان نتایج نیز یا برحسب ترتیب تنطیم سؤال‏ها یا فرضیه‏های آنهااست، (سیف، 1375، ص 30) یا برحسب اهمیت آنها. روش متداولِ بیان نتایج، آن است كه ابتدا مهم‏ترین و جالب‏ترین یافته‏ها و سپس به ترتیب، یافته‏های كم اهمیت‏تر ارائه می‏شود. (هومن، 1378، ص 90).




 

 

 





نوع مطلب :
برچسب ها : اصول مقاله نویسی، مقاله isi،
لینک های مرتبط :


جمعه 20 شهریور 1394 :: نویسنده : امیرحسین دوست شما
نظرات ()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.