تبلیغات
زندگیتان را متحول کنید - چگونگی تعیین اوقات شرعی زندگیتان را متحول کنید - چگونگی تعیین اوقات شرعی
×دانلود اپلیکیشن
 
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : زندگی زیبا
نویسندگان
جستجو

زندگیتان را متحول کنید
بهترین مطالب روز




چگونگی تعیین اوقات شرعی

چگونگی تعیین اوقات شرعی

در دین اسلام برای شناخت زمان به جای آوردن فرایض دینی از معیارهای ساده و منطبق با طبیعت استفاده شده که نمونه‌های بارز آن، آغاز و پایان ماه قمری بر اساس رویت هلال ماه و اوقات شرعی بر پایه موقعیت خورشید در طول شبانه‌روز است. معمولا با ورود به ماه مبارک رمضان، توجه به اوقات شرعی بیشتر می‌شود، از این‌رو در مطلب زیر این موضوع را مورد بررسی قرار می دهیم.

اذان صبح

وقتی خورشید در نیمه‌های شب در پایین‌ترین ارتفاع زیر افق قرار دارد، پرتوهای آن توسط ناظر زمینی دیده نخواهد شد؛ اما پس از چند ساعت، اولین پرتوهای خورشید به لایه‌های بالای جو برخورد کرده و منعکس و پراکنده می‌شوند.

زمان اذان صبح بر اساس مشاهده اولین روشنایی سپیده صبحگاهی (فجر صادق) تعریف می‌شود. این اتفاق زمانی می‌افتد که خورشید هنوز زیر افق است و بر اساس رصدها، می‌توان تحقیق کرد اگر خورشید چند درجه زیر افق باشد، چنین پدیده‌‌ای دیده می‌شود. مشاهدات منجمان دوره اسلامی مقدار آن را بین 17 تا 19 درجه ثبت کرده‌اند. طبیعی است که به علت ضعیف بودن فجر صادق، مشاهده آن نیازمند داشتن افق شرقی کاملاً باز و تاریک است. در سال‌های گذشته نیز رصدهایی در کشورمان انجام گرفته و نتایج آن به تایید بسیاری از مراجع دینی رسیده است.

در حال حاضر مرکز تقویم مؤسسة ژئوفیزیک دانشگاه تهران که مسولیت استخراج اوقات شرعی کشور را به عهده دارد، برای اذان صبح زاویه 17.7 درجه زیر افق را ملاک محاسبات قرار داده و از صداوسیما نیز همین اوقات اعلام می‌گردد.

طلوع و غروب خورشید

لحظه‌ای که لبه بالایی قرص خورشید از زیر افق ناظر سر بر می‌آورد، زمان طلوع خورشید است. نورِ گسیل شده از خورشید قبل از این این‌که به ناظر برسد، از جو زمین عبور می‌کند و وجود جوّ باعث می‌شود که مسیر نور منحرف شده و خورشید بالاتر از موقعیت واقعی خود به نظر برسد. به طور کلی می‌توان گفت که اثر شکست موجب می‌شود که ارتفاع اجسام بیش از آن‌چه هست، مشاهده شود.

مقدار شکست در افق ناظر به طور متوسط 34 دقیقه قوسی است (هر درجه 60 دقیقه قوسی است). بنابراین بدون در نظر گرفتن اثر شکست، قرص خورشید 34 دقیقه قوسی پایین‌تر قرار دارد که در بحث‌های دقیق باید لحاظ شود.

به شکل مشابه، زمان دقیق غروب خورشید نیز لحظه‌ای است که مرکز قرص خورشید 50 دقیقه قوس زیر افق ناظر باشد که 34 دقیقه قوس آن به علت تأثیر پدیده شکست و 16 دقیقه قوس باقیمانده، مربوط به شعاع ظاهری قرص خورشید است. قطر ظاهری خورشید به طور میانگین 32 دقیقه‌ی قوس است.

اوقات شرعی به موقعیت خورشید در طی سال بستگی دارد و به دلیل این‌که حرکت ظاهری خورشید در طی سال یکنواخت نیست، این فاصله زمانی نیز ثابت نیست و می‌تواند متغیر باشد.

اذان ظهر

در کره آسمان، نصف‌النهار ناظر به صورت کمانی قابل تصور است که از شمال شروع شده و از بالای سر (سمت الراس) عبور کرده و به جنوب سماوی می‌رسد. مطابق برخی روایات، زمان اذان ظهر وقتی است که مرکز قرص خورشید در حرکت روزانه خود به نصف‌النهار ناظر برسد. اما برخی مراجع از بیان دیگری برای تبیین اذان ظهر استفاده کرده‌اند: وقتی خورشید به بیشترین ارتفاع خود برسد و سایه شاخص نیز به کمترین مقدارش برسد. از نظر نجومی این دو تعریف با دقت خوبی منطبق بر یکدیگرند و ممکن است فقط چند ثانیه با یکدیگر اختلاف داشته باشند. در حال حاضر مرکز تقویم موسسه ژئوفیزیک برای محاسبه اذان ظهر از تعریف اول استفاده می‌کند و لحظه محاسبه شده با دقت یک دقیقه گرد می‌شود.

اذان مغرب

پس از آن‌که خورشید غروب کرد، تا مدتی آسمان همچنان روشن است. در واقع برای ناظری که روی زمین قرار گرفته، خورشید غروب کرده است؛ اما اگر در همان لحظه در ارتفاع قابل ملاحظه‌ای قرار بگیرد (مثلاً سوار بر هواپیما باشد)، خواهد دید که هنوز خورشید بالای افق است. دقایقی بعد، خورشید بیشتر به زیر افق می‌رود و انحطاط آن بیشتر می‌شود و پرتوهای نور خورشید به سطح زمین برخورد می‌کند که در نتیجه، سایه آن در سمت مقابل خورشید (افق شرقی) قابل مشاهده است.

افق در هنگام غروب

این سایه به صورت نواری قرمز رنگ تشکیل می‌شود و اصطلاحاً حمره مشرقیه (سرخی مشرق) نام دارد. با گذشت زمان و افزایش انحطاط خورشید، ارتفاع و گسترش این نوار قرمز رنگ بیشتر می‌شود اما به تدریج کم‌نور‌تر می‌شود. زمان اذان مغرب وقتی است که حمره مشرقیه محو شود. در برخی منابع، ذکر شده که حمره مشرقیه باید از سمت‌الراس بگذرد، اما مشاهدات تجربی نشان می‌دهد که قبل از آن، سرخی مشرق کم‌نور و محو می‌شود.

 

نیمه شب شرعی

طی چند سال اخیر، نیمه شب شرعی نیز در اوقات شرعی رسمی اضافه شده است. این وقت شرعی مستقل نیست و به تعریف شب از لحاظ شرعی بستگی دارد. مطابق نظر بیشتر مراجع، نیمه شب شرعی زمان وسط بین غروب خورشید و اذان صبح روز بعد است. بنابراین ممکن است نیمه شب شرعی دقایقی قبل یا بعد از نیمه شب نجومی ‌(ساعت صفر بامداد) باشد.

چند پرسش و پاسخ

چرا اوقات شرعی با دقت ثانیه اعلام نمی‌شود؟

امروز با کمک رایانه‌ها، مشکلی از نظر محاسباتی وجود ندارد و امکان محاسبه و درج اذان صبح و سایر اوقات شرعی با دقت ثانیه وجود دارد؛ ولی به دلایل علمی همچون تاثیر موقعیت دقیق جغرافیایی، دما و رطوبت و... چنین کاری غیر علمی است، بنابراین اعداد با دقت دقیقه گرد می‌شوند.

آیا فاصله زمانی دو وقت شرعی (مثلاً غروب آفتاب و اذان مغرب) برای یک شهر همواره ثابت است؟

اوقات شرعی به موقعیت خورشید در طی سال بستگی دارد و به دلیل این‌که حرکت ظاهری خورشید در طی سال یکنواخت نیست، این فاصله زمانی نیز ثابت نیست و می‌تواند متغیر باشد.

آیا همیشه اوقات شرعی شهرهای غربی دیرتر از شهرهای شرقی است؟

به طور کلی هر چه به غرب می‌رویم زمان طلوع یا غروب خورشید دیرتر است؛ اما این گفته دقیق نیست. اوقات شرعی (به‌جز اذان ظهر) علاوه بر طول جغرافیایی، به عرض جغرافیایی نیز وابسته است. در برخی اوقات سال مانند حوالی انقلاب تابستانی یا زمستانی تاثیر عرض جغرافیایی (شمالی یا جنوب بودن) بیشتر است و ممکن است که اوقات شرعی یک شهر غربی کمی زودتر باشد. به عنوان مثال اردبیل در مقایسه با تهران، غربی‌تر است، ولی در نیمه خرداد ممکن است اذان صبح اردبیل کمی زودتر از تهران اتفاق بیفتد. بنابراین فاصله زمانی اوقات شرعی بین دو شهر در طی سال ثابت نیست و نمی‌توان با اضافه یا کم کردن، اوقات شرعی شهر جدید را محاسبه کرد. محاسبه اوقات شرعی در هر مکانی نیاز به دانستن موقعیت جغرافیایی دقیق محل و استفاده از نرم‌افزارهای خاص دارد.

آیا اوقات شرعی یک مکان در طی سال‌های مختلف یکی است؟

تقریباً بله، ولی از آن‌جاکه طول سال شمسی دقیقاً عدد صحیحی نیست، اوقات شرعی یک سال نسبت به سال قبل یا بعد ممکن است حداکثر تا یک دقیقه تفاوت داشته باشد.

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


چهارشنبه 3 شهریور 1389 :: نویسنده : زندگی زیبا
نظرات ()
سه شنبه 11 اردیبهشت 1397 08:55 ق.ظ
Hi friends, how is the whole thing, and what you would like to
say about this article, in my view its actually amazing for me.
جمعه 6 مرداد 1396 05:38 ب.ظ
I like it when people get together and share thoughts.

Great blog, keep it up!
جمعه 6 مرداد 1396 08:15 ق.ظ
I'm no longer sure the place you're getting your info,
however great topic. I needs to spend some time studying much
more or working out more. Thanks for wonderful info I was in search of this information for my mission.
یکشنبه 4 تیر 1396 08:47 ق.ظ
Hello my family member! I want to say that this article is awesome,
nice written and come with almost all vital infos. I'd
like to look more posts like this.
دوشنبه 22 خرداد 1396 02:01 ب.ظ
First of all I want to say superb blog! I had a quick question that I'd like to ask if you do not mind.

I was curious to find out how you center yourself and clear
your head before writing. I've had a tough time clearing my mind in getting
my thoughts out. I do take pleasure in writing but it just seems like the
first 10 to 15 minutes are generally lost just trying to figure
out how to begin. Any ideas or tips? Cheers!
پنجشنبه 18 خرداد 1396 09:42 ب.ظ
I'm impressed, I have to admit. Seldom do I encounter a blog that's both equally educative and engaging, and without
a doubt, you've hit the nail on the head. The issue is something that too few men and women are speaking intelligently about.
I am very happy I stumbled across this in my hunt for something regarding this.
شنبه 13 خرداد 1396 01:14 ق.ظ
Good day! I could have sworn I've been to this blog before but after reading through
some of the post I realized it's new to me.
Anyways, I'm definitely glad I found it and I'll be book-marking and checking back
frequently!
دوشنبه 1 خرداد 1396 10:57 ب.ظ
Heya i am for the first time here. I came across this board and
I find It really useful & it helped me out much.

I hope to give something back and help others like you helped me.
جمعه 29 اردیبهشت 1396 05:43 ق.ظ
We are a gaggle of volunteers and opening a brand new scheme in our community.
Your web site offered us with useful info to work on. You have done an impressive activity and our whole community can be grateful to
you.
پنجشنبه 21 اردیبهشت 1396 11:54 ب.ظ
Hey! This is my first visit to your blog! We are a team of volunteers and starting a new project
in a community in the same niche. Your blog provided us beneficial information to work on. You
have done a outstanding job!
چهارشنبه 6 اردیبهشت 1396 05:00 ب.ظ
Wow, marvelous blog structure! How lengthy have you ever been blogging for?
you make running a blog look easy. The overall look of your
web site is magnificent, as smartly as the content!
سه شنبه 29 فروردین 1396 10:41 ق.ظ
Hello! I've been reading your weblog for a while now and finally
got the bravery to go ahead and give you a shout out from Huffman Texas!
Just wanted to tell you keep up the fantastic work!
دوشنبه 28 فروردین 1396 07:10 ب.ظ
If some one wishes expert view about blogging after that i advise
him/her to pay a quick visit this weblog, Keep up the good job.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر